სომხეთის პარლამენტის ვიცე-სპიკერი სამთავიანი ომის პარტიის შესახებ
სომხეთის ეროვნული კრების ვიცე-სპიკერმა რუბენ რუბინიანმა ოპოზიციურ ძალებს, რომლებიც ივნისში დაგეგმილ საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობას აპირებენ, “სამთავიანი ომის პარტია“ უწოდა: ტერმინი, რომელიც ადრე პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმაც გამოიყენა. მისი თქმით, ამომრჩეველი ამ ძალებს „ხალხის კედლით“ შეხვდება, რაც, მისი ინტერპრეტაციით, მათთვის პარლამენტში მოხვედრის გზას დაბლოკავს.
მმართველი პარტია ამ იარლიყს ანიჭებს „სომხეთის“ ბლოკს, ასევე პარტიებს „ძლიერი სომხეთი“ და „აყვავებული სომხეთი“. ფაშინიანის განმარტებით, მათი ლიდერები აზერბაიჯანთან სამშვიდობო პროცესის გადახედვას ემხრობიან. ფაშინიანის თქმით, ეს ნაბიჯი ქვეყანას კვლავ ომამდე მიიყვანს.
ერთი კანდიდატი სამი ძალისთვის?
ოპოზიციური სპექტრის წამყვანი ფიგურები ერთმანეთისგან განსხვავებულ პოლიტიკურ და ბიზნეს ბიოგრაფიებს წარმოადგენენ: „სომხეთის“ ბლოკს ყოფილი პრეზიდენტი რობერტ ქოჩარიანი ხელმძღვანელობს; „ძლიერი სომხეთის“ ლიდერია ბიზნესმენი სამველ კარაპეტიანი, რომელიც ამჟამად შინაპატიმრობაში იმყოფება; „აყვავებული სომხეთის“ დამფუძნებელი კი გავლენიანი მეწარმე გაგიკ ცარუკიანია.
რუბინიანის მტკიცებით, მიუხედავად ფორმალური მრავალფეროვნებისა, ამ სამ ძალას რეალურად ერთი პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი ჰყავს – ქოჩარიანი. მისი არგუმენტი ემყარება იმ გარემოებას, რომ კარაპეტიანს, ორმაგი მოქალაქეობის გამო, კონსტიტუციურად არ შეუძლია ამ პოსტზე კენჭისყრა, ხოლო ცარუკიანი საკუთარ კანდიდატს არ ასახელებს.
მისი თქმით, ეს ქმნის პარადოქსულ ვითარებას, სადაც ოპოზიცია არჩევნებში ერთგვარი „საიდუმლო კანდიდატით“ მონაწილეობს.
„საიდუმლო კანდიდატი“ და პოლიტიკური სტრატეგია
განსაკუთრებული კრიტიკა რუბინიანმა გაგიკ ცარუკიანის პარტიის მიმართ გამოთქვა. მიუხედავად იმისა, რომ „აყვავებულმა სომხეთმა“ საარჩევნო პროგრამა უკვე წარადგინა, პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი კვლავ უცნობია.
ვიცე-სპიკერის შეფასებით, ეს ამომრჩევლისთვის გაურკვევლობას ქმნის და შესაძლოა შეგნებული სტრატეგიის ნაწილი იყოს – ხმების მოზიდვა კონკრეტული ლიდერის დასახელების გარეშე.
ამავე დროს, მან ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ როგორც ცარუკიანის, ისე კარაპეტიანის პარტიულ სიებში ფიგურირებენ ადამიანები, რომლებიც წარსულში ქოჩარიანის ბლოკთან იყვნენ დაკავშირებული. მისი სიტყვებით, ეს კიდევ უფრო აძლიერებს შთაბეჭდილებას, რომ ოპოზიციური ძალები რეალურად ერთმანეთთან მჭიდროდ არიან გადაჯაჭვული.
მოქალაქეობა და ლოიალობის საკითხი
რუბინიანის ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე განცხადება სამველ კარაპეტიანის მოქალაქეობას შეეხო. მისი თქმით, გაუგებარია, რატომ არ თმობს ბიზნესმენი უცხო ქვეყნების, რუსეთისა და კვიპროსის მოქალაქეობას, თუ მას სომხეთის მართვა სურს.
მან ეს საკითხი უფრო ფართო კონტექსტში წარმოაჩინა და აღნიშნა, რომ მსგავსი მაგალითები უკვე არსებობს ოპოზიციაში, სადაც ლიდერები უცხოეთის მოქალაქეობას ინარჩუნებენ, თუმცა სახელმწიფო მმართველობაზე პრეტენზიას აცხადებენ. რუბინიანის შეფასებით, ეს ეჭვებს აჩენს მათ რეალურ პოლიტიკურ ლოიალობაზე.
„ახალი სახეები“ თუ ძველი ელიტა?
ოპოზიციის ერთ-ერთი მთავარი გზავნილი, „ახალი სახეების“ საჭიროება, თავად რუბინიანის კრიტიკის ობიექტიც გახდა. მან ირონიულად დასვა კითხვა, რამდენად შეიძლება ჩაითვალოს „ახალ სახეებად“ ქოჩარიანი ან თავად ცარუკიანი, რომლებიც სომხეთის პოლიტიკაში ათწლეულებია ფიგურირებენ.
მისი თქმით, ოპოზიციის ეს რიტორიკა უფრო სლოგანურ ხასიათს ატარებს, ვიდრე რეალურ განახლებას ასახავს.
გიუმრის პრეცედენტი და შესაძლო კოალიციები
რუბინიანმა პარალელი გაავლო გიუმრიში ჩატარებულ მუნიციპალურ არჩევნებთან, სადაც ოპოზიციურმა ძალებმა საბოლოოდ ერთიან კანდიდატს დაუჭირეს მხარი, მიუხედავად წინასწარი განცხადებებისა ერთმანეთისგან დამოუკიდებლობის შესახებ.
მისი შეფასებით, მსგავსი სცენარი შესაძლოა განმეორდეს საპარლამენტო არჩევნების შემდეგაც: წინასაარჩევნოდ ოპოზიცია დაშორებულ ძალებად წარმოაჩენს თავს, თუმცა შედეგების გამოცხადების შემდეგ კოალიციაში გაერთიანდება.
ამგვარი პერსპექტივა, რუბინიანის თქმით, ამომრჩევლის შეცდომაში შეყვანის მცდელობას ჰგავს, სტრატეგიას, რომელიც მიზნად ისახავს მაქსიმალური მხარდაჭერის მოპოვებას, ხოლო შემდეგ ძალთა გადანაწილების შეცვლას.